Kemirgenler aracılığıyla yayılan ve ölümcül sonuçlar doğurabilen Andes hantavirüsü üzerine yapılan yeni bir bilimsel çalışma, tıp dünyasında endişeye yol açtı. İsviçre’deki araştırmacılar, virüsün iyileşme sürecinden yıllar sonra bile erkek vücudunda varlığını sürdürebildiğini saptadı.
Araştırmayı kim, nerede gerçekleştirdi?
İsviçre’de faaliyet gösteren Spiez Laboratuvarı uzmanları, altı yıl önce Andes hantavirüsü enfeksiyonuna yakalanmış 55 yaşındaki bir erkek hastayı detaylıca inceledi. Hollanda merkezli MV Hondius isimli kruvaziyer gemisinde yaşanan ve üç kişinin ölümüyle sonuçlanan salgının ardından yürütülen bu çalışma, Viruses dergisinde yayımlandı.
Virüs vücudun hangi bölümünde tespit edildi?
Bilim insanlarının yaptığı analizlerde; hastanın kanında, solunum yollarında veya idrarında herhangi bir virüs bulgusuna rastlanmadı. Ancak virüsün sperm örneğinde hala canlılığını koruduğu ortaya çıktı. Elde edilen bulgular, Andes hantavirüsünün enfeksiyondan sonra tam 71 aya kadar erkek vücudunda kalabileceğini ve teorik olarak cinsel yolla bulaşma ihtimali taşıdığını kanıtladı.
Testisler neden virüsler için “güvenli sığınak” kabul ediliyor?
Çalışmada testisler; Ebola ve Zika da dahil olmak üzere en az 27 farklı patojen için “güvenli sığınak” olarak nitelendirildi. Uzmanlar, bağışıklık sisteminin sperm üretimine zarar vermemek için bu bölgeye sınırlı müdahalede bulunduğunu, bu durumun da bazı virüslerin burada uzun süre gizlenmesine imkan tanıdığını belirtiyor.
Cinsel yolla bulaşma riski nasıl değerlendiriliyor?
Araştırma ekibi yayımladıkları raporda, “Sonuçlarımız birlikte değerlendirildiğinde Andes virüsünün cinsel yolla bulaşma potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullandı. Bugüne kadar kesinleşmiş bir cinsel bulaş vakası kaydedilmemiş olsa da, 2021 yılında Gine’de ortaya çıkan Ebola örneği riskin boyutunu gözler önüne seriyor. 12 kişinin yaşamını yitirdiği o salgının, 2014-2016 yıllarında hastalığı atlatan bir erkeğin korunmasız cinsel ilişkisi nedeniyle yeniden başladığı belirlenmişti.
Hastalığı atlatanlar nasıl önlem almalı?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Ebola kurtulanı erkeklere her üç ayda bir sperm testi yaptırmalarını ve art arda iki negatif sonuç alana dek korunmasız ilişkiden kaçınmalarını öneriyor. Airfinity uzmanları, benzer tedbirlerin Andes hantavirüsü geçirenler için de geçerli olması gerektiğini savunuyor. Ayrıca hastaların spermle temas sonrası hijyen kurallarına azami dikkat etmesi gerektiği vurgulanıyor.
Belirtiler ne zaman ortaya çıkıyor?
DSÖ verilerine göre hantavirüs semptomları çoğunlukla virüsle temastan 2 ila 4 hafta sonra görülmeye başlanıyor. Bununla birlikte, belirtilerin bir hafta gibi kısa bir sürede başladığı veya 8 haftaya kadar sarktığı vakalar da biliniyor.
