Türkiye, ”mutlak butlan” kararının ardından siyaset sahnesinde yaşanan gelişmelerin finansal piyasalara etkilerini tartışmaya devam ediyor.
İktisatçı ve yazar Mahfi Eğilmez, son yazısında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Kurultayı ile ilgili alınan ‘mutlak butlan’ kararının sonrasında piyasalarda meydana gelen iki günlük dalgalanma ve ekonomi yönetiminin aldığı acil önlemleri detaylı bir şekilde ele aldı.
Eğilmez, siyaset ile finansal piyasalar arasındaki ilişkinin giderek kırılgan hale geldiğine dikkat çekerek, toplumun hukuki ve siyasi krizlere karşı gösterdiği tepkisizliği sosyolojik bir perspektiften değerlendirdi.
İşte Eğilmez’in analizinden çarpıcı noktalar:
BORSADA HIZLI DÜŞÜŞ, DÖVİZDE YÜKSELEN TALEP
Kararın açıklanmasıyla birlikte piyasalarda bir panik atmosferinin hakim olduğunu belirten Eğilmez, BIST 100 endeksinin Perşembe günü 14.012 seviyesinden başlayıp, karar sonrası yüzde 6,05 oranında bir düşüşle 13.164 puana gerilediğini ifade etti.
Eğilmez, finansal stresin diğer göstergelere yansımasını şu ifadelerle aktardı:
“Döviz talebinde ciddi bir artış gözlemlendi ve kur yükselmeye başladı. Tahvil piyasasında yaşanan satış dalgasıyla birlikte gösterge tahvilin faizi haftayı yüzde 44,24 ile kapattı. Türk lirası gecelik endeks swaplarında faizin yüzde 43’e yaklaşması, piyasanın daha sıkı para politikası beklentisini fiyatlamaya başladığını ortaya koyuyor. Türkiye’nin risk primini de etkileyerek CDS primi 20 baz puana yakın artışla 261 baz puana yükseldi.“
VARLIK FONU VE MERKEZ BANKASI’DAN MÜDAHALE
Borsadaki hızlı düşüşün ilk etapta devre kesicilerle durdurulmaya çalışıldığını belirten Eğilmez, Türkiye Varlık Fonu’nun devreye girerek yoğun alımlar yaptığını ve BIST 100 endeksinin haftayı 13.808 seviyesinde tamamlamasına katkı sağladığını vurguladı.
Kur cephesinde Merkez Bankası’nın (TCMB) müdahalelerine dikkat çeken Eğilmez, “TCMB, döviz satışı yaparak kuru kontrol altına almayı başardı. USD/TL kuru 45,59’dan 45,70’e yükseldi ancak TCMB’nin müdahalesiyle daha fazla artışa izin verilmedi. Bu süreçte TCMB, döviz satışı yaparken doğal olarak rezervlerini de kullandı.” ifadelerine yer verdi. Ayrıca, parasal genişlemeyi kontrol altına almak amacıyla kredi büyüme sınırlarının düşürüldüğünü hatırlattı.
KEMAL TAHİR METAFORUYLA ‘PİYASA ALDIRMAZLIĞI’
Yazısında yaşananların sosyolojik analizini yapan Eğilmez, “Geçmişte uzun süreli olumsuz etkiler yaratacak olaylar bugün yalnızca birkaç gün sürüyor” diyerek bunu “piyasa aldırmazlığı” terimiyle tanımladı.
Toplumun değer kayıplarını ikinci plana itip finansal yatırımlarına yöneldiğini belirten Eğilmez, ünlü yazar Kemal Tahir’in Esir Şehrin İnsanları romanından bir örnek verdi. Milli Mücadele’ye katılmayan ve yıllar sonra bulduğu oğlundan daha çok, yere bıraktığı çatlak kâseyi düşünen anne metaforunu kullanan Eğilmez, şu dikkat çekici tespiti yaptı:
“İnsanlar artık çoğu zaman vicdanıyla değil, hesap makinesiyle hareket ediyor. Haksızlıklar, hukuksuzluklar ve yolsuzluklar kısa süre konuşuluyor, ardından gündemden düşüyor. Çünkü herkesin aklı hep o kâsede.“
FATURAYI KİM ÖDEYECEK?
Siyasi iktidarın, toplumdaki bu “piyasa aldırmazlığı” eğilimini iyi analiz ettiğini ve stratejisini buna göre şekillendirdiğini belirten Eğilmez, yazısını ekonomi yönetimini ve toplumu bekleyen kritik bir soru ile sonlandırdı:
“Görünüşe göre siyasi iktidar kaybetmek bir yana, hedeflediği aşamaya biraz daha yaklaşmış oluyor. Peki, toplumun kaybettiği zaman, yükselen faizler, katlandığı maddi kayıplar ve üretimdeki düşüşler ne olacak?“
Kaynak: Cumhuriyet
