Kurban Bayramı tatilinin kamu kurumlarında 9 güne çıkarılmasının ardından, özel sektördeki çalışma düzeni ve ek ücret uygulamaları gündeme geldi.
SGK Uzmanı İsa Karakaş, bayram süresince çalışacak işçilerin yasal haklarını teknik detaylarla ele aldı. Karakaş, bayram mesaisinin karşılığının “çifte yevmiye” olarak ödenmesinin yasal bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
İDARİ İZİN ÖZEL SEKTÖRDE ZORUNLU DEĞİL
Kamu çalışanlarına tanınan 9 günlük idari izin, özel sektör çalışanları için geçerli değil.
Özel sektörde bayram tatili, arife gününde saat 13.00’te başlayarak bayramın dördüncü günü akşamına kadar süren 4,5 günlük bir süreyi kapsamaktadır.
Bu dönemde işverenler, aradaki iş günlerini yıllık izin veya telafi çalışması ile birleştirme hakkına sahip. Ancak bu uygulama, işçi ve işveren arasında mutabakata dayanmalıdır.
BAYRAMDA ÇALIŞMA İÇİN İŞÇİ ONAYI GEREKİYOR
İş Kanunu’na göre, iş sözleşmesinde ya da toplu iş sözleşmesinde açık bir hüküm bulunmadığı sürece, işçinin rızası alınmadan bayramda çalıştırılması mümkün değildir.
Karakaş’ın aktardığı yasal esaslara göre, işçinin yazılı onayı olmadan zorla çalıştırılması hukuka aykırı sayılmaktadır.
Onayı alınmayan bir işçinin bayramda işe gelmemesi durumunda işten çıkarılması, kıdem tazminatı hakkı doğurur.
Zorla çalıştırma durumu, işçi açısından “haklı fesih” nedeni kabul edilir.
Daha önce onay vermiş bir işçi, 30 gün öncesinden yazılı bildirimde bulunarak bu onayını geri çekebilir.
BAYRAM MESAİSİNDE ÜCRET NASIL HESAPLANIYOR?
Resmi tatil günlerinde yapılan çalışmalar, normal iş günlerinden farklı bir şekilde ücretlendirilir.
Kanuna göre, bayramda çalışmayan işçi o günün tam ücretini alırken, çalışan işçiye her gün için ilave bir günlük ücret ödenmektedir.
Ücretlendirme şu şekilde belirlenir:
- Tatil yapılması: Bir günlük ücret
- Çalışılması: Mevcut ücret + bir günlük ek ücret (çifte yevmiye)
- Haftalık 45 saatin aşılması: Çifte yevmiye + yüzde 50 zamlı fazla mesai ücreti
Karakaş, günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışanın bayramda çalıştığı her gün için 4 bin TL ek ücret alacağını belirtti.
Buna göre, çalışan günlük 8 bin TL kazanırken, 4,5 günlük bayram süresince tam mesai yapılması halinde aylık maaşa ek olarak toplam 18 bin TL ödeme alabilir.
BAYRAM MESAİSİ ÜCRETİ NAKİT ÖDENMEK ZORUNDA
İşverenlerin bayram mesaisi karşılığında nakit ödeme yerine sonraki günlerde izin kullandırma teklifleri yasal olarak geçerli değildir.
Yasal düzenlemeye göre, bayram mesaisi karşılığının sadece nakit olarak ödenmesi gerekmektedir.
Karakaş, bu ödemelerin en geç maaş gününde yapılması gerektiğini hatırlatarak, gecikme durumunda işçinin mevduata uygulanan en yüksek işletme faizini talep etme hakkı olduğunu ifade etti.
Ayrıca, bu ek ödemelerin SGK matrahına dahil edilmesinin, çalışanların emeklilik primlerine de doğrudan etkisi olduğu belirtildi.
Kaynak: Cumhuriyet
