Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), 2024 ve 2025 yıllarında yapılan emeklilik başvuruları arasında oluşan maaş farklarına ilişkin özel raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, yalnızca başvuru tarihleri farklı olan sigortalıların emekli aylıkları arasında yüzde 30’a varan farklar bulunduğu tespit edildi.
Aynı koşullara rağmen maaş farkı
KDK tarafından hazırlanan “Başvuru Tarihine Göre İşçi Emekli Aylıklarındaki Farklar” başlıklı raporda, prim gün sayısı, kazanç ve sigortalılık süresi gibi tüm yasal koşulları aynı olan işçilerin, sadece emeklilik başvuru tarihine bağlı olarak farklı maaşlar aldığı belirtildi.
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca, raporun, emeklilik başvuru tarihi dışında hiçbir farkı bulunmayan sigortalılar arasında ortaya çıkan bu tabloyu ele aldığını ifade etti.
Hakkaniyet ve öngörülebilirlik vurgusu
Akarca, vatandaşların emeklilik planlaması yaparken yaşadığı belirsizliklerin ve sistemin öngörülebilirliği konusundaki kaygıların bu raporun hazırlanmasında etkili olduğunu belirtti. Raporda, mevzuat hükümleri, idari uygulamalar ve sosyal güvenlik sisteminin temel ilkelerinin birlikte değerlendirildiği aktarıldı.
Yaklaşık yüzde 30’luk maaş farkının hakkaniyet açısından tartışmalı olduğu belirtilen raporda, emeklilik gibi uzun bir çalışma hayatının ardından kazanılan bir hakkın, kısa süreli başvuru farklarına bağlı olarak ciddi biçimde değişmesinin adalet duygusunu zedelediği değerlendirmesi yapıldı.
Kayıt dışı istihdam riski
Raporda, emekli aylıkları arasındaki farkın, bazı sigortalıları normalde planlamadıkları halde erken emeklilik başvurusu yapmaya yöneltebileceği ifade edildi. Ayrıca, emekli olduktan sonra çalışmaya devam etmek isteyen kişilerin, sosyal güvenlik destek primi yükünden kaçınmak isteyen işverenler nedeniyle kayıt dışı istihdama yönelme riskinin arttığına dikkat çekildi.
Bu durumun yalnızca bireysel hakları değil, toplumsal güven ve istikrarı da olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
Yasal düzenleme çağrısı
Kamu Başdenetçisi Akarca, raporda yer alan değerlendirmeler doğrultusunda yasal düzenleme ihtiyacına işaret etti. Emekli aylıklarının, bir önceki yıl bağlanan aylıklardan daha düşük olmamasını güvence altına alacak açık, net ve sade bir düzenlemenin gerekli olduğu ifade edildi.
Raporda, böyle bir adımın hem mevcut mağduriyet algısını azaltacağı hem de sosyal güvenlik sisteminin adalet, eşitlik ve mali sürdürülebilirlik temelinde güçlenmesine katkı sağlayacağı belirtildi.
