Enerji fiyatlarındaki dalgalanma, hafta boyunca ateşkes ve diplomasi umutlarıyla birlikte bir miktar gerileme gösterse de, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki İran’a yönelik olası eylemleri hakkında çıkan haberler bu düşüşü sınırladı. Brent petrol, 20 Nisan haftasını varil başına 105,33 dolardan tamamladı.
Bu süreçte, Mayıs vadeli doğalgaz TTF kontratı megavatsaat başına 44,86 Euro’dan kapanırken, Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı da ton başına 133,7 Euro’dan işlem gördü.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların 8. haftasında, iki ülke arasında ateşkes sağlanamaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, küresel enerji piyasalarında risk primini artırarak fiyatların yükselmesine neden oldu.
Geçtiğimiz hafta İran’ın boğazı tüm ticari gemilere açacağına dair açıklaması kısa vadede bir rahatlama sağladı. Bu durum Brent petrolün haftalık bazda yüzde 4,5, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatının ise yüzde 11,9 gerilemesine yol açtı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPALI KALACAĞI AÇIKLANDI!
Ancak, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının süreceğini açıklamasıyla gerilim tekrar yükseldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin İran gemileri ve limanlarına yönelik ablukasını ateşkes ihlali olarak değerlendirerek, Hürmüz Boğazı’nın kapalı tutulacağı duyurusunu yaptı.
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik geçiş noktasındaki gelişmeler, arz kesintisi endişelerini artırarak fiyatların yükselmesine neden oldu. Hafta boyunca ateşkesin uzatılabileceğine ve diplomatik görüşmelerin yeniden başlayabileceğine dair sinyaller, fiyatlarda sınırlı bir geri çekilme sağlasa da, ABD’nin ateşkes sağlanamaması halinde İran’ın Hürmüz’deki savunma unsurlarını hedef alabileceğine dair gelen haberler bu düşüşü kısıtladı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in, İran limanlarına yönelik ablukasının “gerektiği sürece devam edeceğini” belirtmesi, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam edeceğine dair endişeleri artırarak fiyatları yukarı yönlü destekledi.
13 NİSAN’DA MÜDAHALE BAŞLAMIŞTI
Diğer yandan, İran, savaşın başlamasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapatarak küresel enerji akışında önemli bir daralma yaratmıştı. 8 Nisan’da varılan ateşkes sonrası, Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine ABD, 13 Nisan’da deniz ablukası kararı alarak İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.
Tahran yönetimi, 17 Nisan’da boğazın ateşkes süresince belirli koşullarla açık tutulacağını açıklamış, ancak ABD’nin ablukayı sürdürme kararı sonrasında geçişlere yeniden kısıtlama getirmişti. Bu süreçte ABD, Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda bazı İran gemilerine el koyarken, İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahalelerde bulundu.
Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar yükselirken, haftalık bazda geçen kapanışa göre 20 Nisan’da yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapandı. Aynı dönemde WTI da yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolardan haftayı tamamladı.
Saldırılar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, mevcut seviyeleriyle yüzde 45 üzerinde kalırken, WTI da aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 değer kazandı.
DOĞALGAZ KONTRATLARI GERİLEDİ
Avrupa doğalgaz piyasasında da benzer bir eğilim gözlemlendi. Hürmüz Boğazı’na ilişkin artan riskler, fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine sebep oldu.
Hollanda merkezli sanal ticaret noktası TTF’de işlem gören Mayıs vadeli doğalgaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 Euro’dan tamamladı. Söz konusu kontratlar bir önceki haftayı 38,76 Euro seviyesinden kapatmıştı.
Doğalgaz fiyatlarının, saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyelerde devam ettiği kaydedildi.
KÖMÜR FİYATLARINDA ARTIŞ
Kömür piyasasında da doğalgaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 20 Nisan’la başlayan haftayı ton başına 133,7 seviyesinde tamamladı. Kömür fiyatlarının çatışma öncesi seviyelere kıyasla yüzde 15,4 daha yüksek seviyelerde seyrettiği görüldü.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NA İLİŞKİN BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Küresel enerji arzının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor. Boğazın bir süre daha kapalı kalacağına dair beklentiler, fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken, bölgedeki barış çabaları fiyat artışlarını sınırlama potansiyeli taşıyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayacak ziyaretinde, ABD ve İsrail’in İran’a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların değerlendirileceğini belirtti.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre Bekayi, Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya’ya yapacağı ziyaretler hakkında açıklamalarda bulundu.
ISNA’DAN GÖRÜŞME YAPILMAYACAK NOTU
Bekayi, “Erakçi’nin ziyaretlerinde ABD ve İsrail’in İran’a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların son durumu ele alınacak. Ayrıca bölgesel istikrar ile barış için görüş alışverişinde bulunulacak” ifadelerini kullandı.
Öte yandan İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi’nin Pakistan’da ABD’li yetkililerle görüşme yapmayacağını açıkladı.
Kaynak: Cumhuriyet
