Doğal güzelliklerinin yanı sıra 8 bin yıllık kaya resimleriyle insanlık tarihine dair eşsiz izler barındıran Latmos Dağları, son günlerde yaşanan tahribat olaylarıyla yeniden gündeme geldi. Bölgenin en önemli noktalarından biri olan Kerdemlik Mağarası’nda gerçekleştirilen vandalizm, tarihi mirasın korunması konusundaki eksiklikleri bir kez daha tartışmaya açtı.
Kim ve Ne: Latmos’taki tarihi mirasa yönelik saldırı
Latmos Platformu temsilcisi Dr. Varol Aydın, Kerdemlik Mağarası’nda bulunan ve dünyaca tanınan tarih öncesi figürlerin yanındaki kaya yüzeyine boyayla yeni çizimler yapıldığını belirtti. Silik motiflerin yer aldığı yüzeye yapılan bu müdahalenin açık bir suç olduğunu ifade eden Aydın, bu tür eylemlerin bölgenin savunmasız bırakılmasından kaynaklandığını vurguladı.
Neden ve Nasıl: Koruma tedbirleri neden yetersiz kalıyor?
Bölgedeki tahribatın ardından sosyal medyada yükselen tepkileri eleştiren Aydın, şu değerlendirmelerde bulundu: “Paylaşım yapanların neredeyse hepsi bu bölgeyi başkalarına tanıtmak için geçmişte uğraşırken buraları başkalarına gösterecek rehberlik ve turizm faaliyetleri yaptıklarını ve bizzat görmek için gittiklerini unutarak ‘Çok bilindiği ve çok insan geldiği için bunlar oluyor ve kaya resimleri zarar görüyor’ yaklaşımı sergilediler. Ama bu suçu işleyenin bunu neden yaptığını sorgulamayı ve geçmişten bugüne kadar buraların korunması için nelerin yapılmadığını göz ardı ettiler. Bir de bilinilirlik sınırını çizemediler, bilen herkes ‘Başkası bilmeseydi’ yaklaşımı sergiledi ‘misal’ Bodrum’a gidip yerleşenlerin artık başkası gelmesin demesi gibi.”
Güvenlik önlemleri ve resmi statü eksikliği
Dr. Varol Aydın, suçun önlenmesi için somut adımlar atılmadığını belirterek, Kerdemelik kaya resimlerinin bulunduğu alanın popüler bir turizm noktası olmasına rağmen gerekli güvenlik yatırımlarının yapılmadığını söyledi. Aydın, “Buraları bilen ve korumak için uğraşması gereken hiç kimse ‘Bunu nasıl engellerdik’ diye sormuyor. Kerdemelik kaya resimleri ve çevresi popüler bir turizm alanı, onlarca yıldır bölgede yaşayanlar dışarıdan gelenlere rehberlik yaparak para kazanıyorlar ama ortak bir akıl oluşturup ‘Şuralara uyarı levhaları yerleştirelim, kamera kuralım vs.’ dememişler, buraları bilen sivil ve resmi kuruluşlar da bugüne kadar bir koruma statüsü oluşmasını sağlamamışlar” dedi.
Neresi ve Ne Zaman: Madencilik tehdidi altındaki bölgeler
Latmos’un bir bütün olarak doğal ve kültürel SİT alanı ilan edilmesi gerektiğini savunan Aydın, koruma statüsünün getirilmemesinin ardındaki asıl nedenin madencilik faaliyetleri olduğunu iddia etti. Aydın’a göre, Çine ve Yatağan arasında yer alan Gökbel Dağı da benzer bir kaderi paylaşıyor.
Bölgedeki duruma dair şu karşılaştırmayı sundu:
| Bölge | Kültürel/Doğal Miras Durumu | Mevcut Durum ve Tehditler |
|---|---|---|
| Latmos (Beşparmak) | 8 bin yıllık kaya resimleri ve eşsiz coğrafya | Hukuki mücadeleler sürse de madencilik hedefinde; vandalizm riski yüksek. |
| Gökbel Dağı | Beşparmak Dağı ile benzer miras özelliklerine sahip | Bilinmediği için madencilik faaliyetleriyle acımasızca yok ediliyor. |
Hangi Sonuç: Gelecek için ne yapılmalı?
Kerdemlik Mağarası’ndaki saldırının planlı bir suç olabileceğine dikkat çeken Dr. Varol Aydın, bölgedeki Yeşilköy, Karakaya, Köprüalan ve Çavdar köylerini kapsayan alanın artık daha bilinir olduğunu ancak Gökbel Dağı gibi alanların sahipsiz kaldığını ifade etti. Aydın, çözümün net olduğunu belirterek sözlerini şöyle noktaladı: “Bölge madencilik sektörünün hedefi konumunda, Çine ve Yatağan arasındaki Gökbel Dağı neredeyse hiç bilinmeyen bir bölge, doğal ve kültürel mirasları açısından Beşparmak Dağı çevresinden farklı olmamasına rağmen madencilik faaliyetleri tarafından acımasızca yok ediliyor. Paylaşımdaki bilinmeyen bölge fotoğrafı Gökbel Dağı’ndan, bugün Yeşilköy, Karakaya, Köprüalan ve Çavdar köylerini içeren bölge artık çok biliniyor, ziyaretçisi eksik olmuyor, Latmos Platformu tarafından sürlenen hukuki mücadelelerde sağlanan kazanımlar da yeni madencilik girişimlerinin önünü kesmiş durumda ama hiç kimsenin bilmediği, gezmek ve yürümek için gitmediği Gökbel Dağı madencilik için yok ediliyor.”
