Türkiye’de 2008 yılında başlatılan “varlık barışı” uygulaması, yeni düzenlemelerle tekrar gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, yurtdışındaki para, altın ve menkul kıymetlerin belirli bir süre için düşük vergi oranlarıyla ülkeye getirilmesine dair yaptığı açıklamalar, vergi adaletsizliği ve gri liste riski konularında tartışmalara yol açtı.
Uzmanlar, bu uygulamanın ülke ekonomisine katkı sağlamak yerine kayıt dışı servetlere ayrıcalık tanıdığına dikkat çekiyor.
Varlık barışı uygulamaları, yurtdışındaki kaynakların Türkiye’ye getirilmesi, yurtiçindeki kayıt dışı varlıkların işletme kayıtlarına dahil edilmesi ve beyan edilen varlıklar üzerinden vergi tahsil edilerek kamu gelirinin artırılması amaçlansa da, beklenen gelir hedefinin pek karşılık bulmadığı görülüyor.
Örneğin, 2013 yılında gerçekleştirilen varlık barışı kapsamında yurtdışından getirilen paraların yüzde 2 vergiye tabi tutulduğu, toplamda 69.8 milyar lira beyan edildiği, ancak sadece 1.4 milyar lira vergi tahakkuk ettirildiği ve bunun yalnızca 209.2 milyon lirasının tahsil edildiği kaydedildi. Türkiye’ye getirilip vergisi ödenen tutar ise 10.5 milyar lira olarak kaldı. 2016, 2018, 2019, 2020 ve 2022 yıllarındaki varlık barışı düzenlemeleri de benzer biçimde şeffaflıktan uzak bir şekilde yürütüldü.
‘KARAPARAYA KAPI’
Eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak, son dönemde piyasa dolandırıcılığına dair endişe verici bir artış gözlemlendiğini ifade ederek, “150 kişilik bir faktoring şirketinin değeri 908 milyar TL. Koç ve Sabancı Holding’in toplam değeri ise 722 milyar TL. Bu tür gelişmelerin hileli işlemler olmadan gerçekleşmesi mümkün değil” şeklinde konuştu. Başak, varlık barışının uluslararası arenada olumlu karşılanmayacağı ve özensiz davranılması durumunda gri listeye girme riskinin bulunduğunu belirtti. Ayrıca, varlık barışlarının kara para ile mücadelede denetim mekanizmalarının etkinliğini azaltabileceğini ifade etti.
Siyasal İktisatçı İnan Mutlu, yurtiçinde suçtan elde edilen veya vergiden kaçırılan ciddi gelirlerin bulunduğunu ve bu varlıkların dönem dönem yurtdışına çıkarıldığını belirtti. Bu varlıkların, “Nereden buldun?” sorgusu yapılmaksızın yurtiçindeki sisteme dahil edildiği ifade edildi.
Kaynak: Cumhuriyet
