ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Amerikan medya kuruluşu CNN‘de katıldığı bir televizyon programında ABD-İran arasında sağlanan mutabakatı değerlendirdi. Mutabakat metninin “yaklaşık bir buçuk sayfa” uzunluğunda olduğunu dile getiren Vance, belgenin kapsam olarak “çok genel” bir yapıda bulunmasına rağmen İran ile yürütülen müzakere sürecinin en kritik unsurlarından biri olduğunu vurguladı.
Vance, mutabakatın içeriğine dair yaptığı açıklamada, “Birçok konuda, bu konuları teknik müzakere aşamasında çözmemiz gerekecek, ancak mutabakat zaptı, İranlıların anlaşmanın faydalarından yararlanarak yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlayacak bir çerçeve oluşturuyor” ifadelerine yer verdi.
Mutabakat Zaptı Hangi Maddeleri Kapsıyor?
Başkan Yardımcısı Vance, imzalanan bu anlaşma çerçevesinde İran yönetimi için önlerinde duran iki farklı opsiyonu şu sözlerle özetledi:
“Birinci seçenek, olağanüstü ekonomik yaptırımlar altında kalmaları, bu da askeri güçlerini asla yeniden inşa edemeyecekleri ve nükleer programlarını asla yeniden oluşturamayacakları anlamına geliyor, ya da denetim, rejiminin güvenle nükleer programlarını yeniden inşa etmeyeceklerini doğrulanabilir bir şekilde göstermeleri. Bunu yaparlarsa, bu durum tüm bölgeyi dönüştürecek.”
Vance, belgedeki en can alıcı noktanın İran‘ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair vereceği doğrulanabilir sözler olduğunun altını çizerek, Tahran‘ın bu sözleri tutması halinde ekonomik kazanımlar elde edeceğini belirtti.
Yaptırımlarda Son Durum Ne?
Mevcut mutabakatta yaptırımların gevşetilmesi veya bloke edilen varlıkların serbest bırakılmasına dair bir madde olup olmadığı sorusuna yanıt veren Vance, “Ne ABD’den ne de Körfez’deki müttefiklerimizden tek bir dolar bile yaptırım hafifletmesi veya varlıkların dondurulmasının kaldırılması olmadı” dedi.
İmzalar Kimler Tarafından Atıldı?
Üst düzey bir ABD‘li yetkilinin daha önce yaptığı bilgilendirmede, söz konusu mutabakat zaptının ABD tarafında Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imza altına alındığı ifade edilmişti. Yetkili, bu belgenin gelecekteki ilişkiler için bir yol haritası niteliği taşıdığını kaydederek şunları söylemişti:
“Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar”
300 Milyar Dolarlık Fon Ne Zaman Serbest Bırakılacak?
ABD ile İran arasındaki bu mutabakatın tüm ayrıntılarının 24 ila 48 saat içinde kamuoyuyla paylaşılacağı bildirildi. ABD‘li yetkili, İran‘ın üstlendiği sorumlulukları yerine getirmesi durumunda, şu an dondurulmuş vaziyetteki 300 milyar dolarlık fonun aşamalı olarak serbest bırakılabileceği ihtimalini dile getirdi.
Diğer taraftan yetkili, İsrail‘in Lübnan topraklarından çekilip çekilmeyeceğine yönelik bir soru üzerine, imzalanan mutabakat metninde İsrail‘in geri çekilmesine ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığını net bir şekilde ifade etti.
