CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç’in enerji desteklerinin maliyeti, borç nedeniyle elektriği kesilen haneler, icra takipleri ve desteklerin hedefleme kriterlerine ilişkin yazılı soru önergesine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan detaylı bilgi gelmedi.
Bakanlık, 2020-2025 dönemi için elektrik ve doğalgazda sağlanan desteklerin toplam maliyetini; bütçeden yapılan doğrudan transferler, görev zararı, kur farkı telafisi ve çapraz sübvansiyon gibi başlıklar altında açıklamaktan kaçındı. Ayrıca, konut, sanayi ve ticarethane aboneleri için birim başına verilen destek tutarları da paylaşılmadı.
Yalnızca doğal gazda mesken abonelerine yüzde 45, elektrikte ise ortalama yüzde 55 oranında devlet desteği sağlandığı ifade edildi. Ancak bu oranların vatandaşın faturasında ne kadar bir rakama karşılık geldiği, hangi tüketici grubunun ne kadar destek aldığı ve bu desteğin kamu bütçesine toplam yüküyle ilgili açıklama yapılmadı.
Bakanlığın sağladığı sınırlı verilere göre, 2025 yılında her 10 bin elektrik abonesinden 23’ünün borçları nedeniyle elektriğinin kesildiği, her 10 bin aboneden 14’ü hakkında ise yasal işlem başlatıldığı tespit edildi. Ancak, bu kesintinin hangi haneleri etkilediği, hangi illerde yoğunlaştığı, ortalama kesinti süresinin ne olduğu ve icra süreçlerindeki tahsilat oranı gibi sorular yanıtsız kaldı.
CHP’li Genç, Bakanlığın yanıtının enerji yoksulluğunun gerçek boyutlarını ortaya koymaktan uzak olduğunu ifade ederek, “Enerji desteği yalnızca ekranda yazan bir yüzde oranı değildir. Asıl mesele, vatandaşın faturasında ne kadar destek verildiği, bu desteğin kamuya ne kadara mal olduğu, kaç hanelik borç nedeniyle elektriksiz kaldığı ve hangi illerde bu durumun kritik hale geldiğidir. Biz bu soruları açık ve net bir biçimde sorduk. Ancak Bakanlık, toplam maliyeti, birim destek tutarını, kesilen hane sayısını ve il bazındaki verileri açıklamaktan kaçındı” dedi.
“DAR GELİRLE YURTTAŞ İLE YÜKSEK TÜKETİMLİ ABONE AYNI ÖLÇÜDE Mİ DESTEKLENİYOR?”
Bakanlık, elektrikte yüzde 55, doğalgazda yüzde 45 oranında destek verildiğini belirtiyor. Ancak bu desteklerin kimin faturasında ne kadar bir rakama denk geldiği, dar gelirli yurttaş ile yüksek tüketimli abonelerin aynı ölçüde desteklenip desteklenmediği ve sanayi, ticarethane ile konutlara sağlanan desteğin dağılımı konusunda hiçbir açıklama yok. Oran vermek kolaydır; ancak kamuoyu açısından önemli olan, bu oranların arkasındaki gerçek maliyetler ve sosyal tablonun net bir şekilde ortaya konmasıdır.
Genç, Bakanlığın 2025 verilerine göre her 10 bin aboneden 23’ünün elektriğinin borç nedeniyle kesildiğine dikkat çekerek, “Bu sayı küçük gösterilmeye çalışılsa bile her oran, elektriği kesilen gerçek haneler, karanlıkta kalan çocuklar, çalışamayan esnaf ve ısınma ile temel yaşam ihtiyacını karşılamakta zorlanan yurttaşlar demektir. Üstelik Bakanlık, bunun kaç hanelik bir kesintiye denk geldiğini dahi söylemiyor. Oran verip toplam sayıyı gizlediğinizde, sorunun büyüklüğünü de görünmez hale getirirsiniz” ifadelerini kullandı.
“DEVLETİN GÖREVİ KRİZİ GÖRÜNMEZ KILMAK DEĞİL…”
Bakanlığın kesintilerin önemli bir bölümünü unutulan faturalar, bankacılık sorunları ve sezonluk işletmelerle açıklamasını eleştiren Genç, “Enerji yoksulluğunu birkaç teknik aksaklığa veya dönemsel kullanıma indirgeyerek geçiştirmek mümkün değildir. Hayat pahalılığı karşısında faturalarını ödeyemeyen yurttaşların yaşadığı sorun, idari bir istatistik değil, sosyal bir krizdir. Devletin görevi bu krizi görünmez kılmak değil, verileri açık bir şekilde paylaşmak ve ihtiyaç sahiplerine gerçek anlamda ulaşan adil bir destek sistemi kurmaktır” dedi.
2026 yılında destek kriterlerinin değiştirilip değiştirilmeyeceğine dair soruların da yanıtsız kaldığını belirten Genç, “Enerji destekleri yeniden hedeflenecek mi, kaç hane destek kapsamı dışında kalacak, kaç yeni hane sisteme girecek; bunların hiçbirini bilmiyoruz. Yurttaşların elektrik ve doğalgaz faturası üzerinden yürütülen bir politika varsa, bunun ölçüsü, maliyeti, kapsamı ve sonuçları açık olmalıdır. Kamu kaynaklarıyla sağlanan desteğin hesabı da kamuoyuna verilmelidir.” dedi.
Kaynak: Cumhuriyet
