Küresel enerji güvenliğinin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine yeniden açılması için Tahran yönetiminden net talepler geldi. İran’ın Tasnim Haber Ajansı, müzakere süreçlerine yakın bir kaynağa dayanarak yayımladığı haberde, bölgedeki kritik geçiş noktasının açılmasının ancak belirli koşulların yerine getirilmesiyle mümkün olacağını duyurdu.
Habere göre, Lübnan sahasında ateşkes tam anlamıyla uygulanmadığı takdirde boğazın gemilere açılması söz konusu olmayacak. Yetkili kaynak, Hürmüz Boğazı’nın tekrar işlevsel hale gelmesi için sadece Lübnan’daki sükunetin yeterli olmayacağını; İran petrolünün dış pazarlara satışını engelleyen kısıtlamaların kaldırılmasını sağlayacak muafiyetlerin de çıkarılması gerektiğini dile getirdi.
Tahran’ın talepleri neler?
Tasnim’e konuşan kaynak, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma kararının arkasında iki temel şartın yattığını belirtti. Tahran yönetimi, bir yandan Lübnan’daki ateşkesin hiçbir şekilde ihlal edilmemesini beklerken, diğer yandan kendi petrol satışlarına yönelik ambargoların esnetilmesini istiyor. Kaynak, bu iki koşulda mutabakat sağlanmadan gemi trafiğinin başlamasının beklenmediğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi nedir?
Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında hayati bir bağ kuran Hürmüz Boğazı, dünya üzerindeki petrol ve doğalgaz sevkiyatının en önemli geçiş yollarından biri olarak nitelendiriliyor. Bu sebeple boğazın kapalı kalacağına yönelik her türlü sinyal, sadece bölgesel bir güvenlik sorunu olarak değil, küresel enerji piyasalarını sarsabilecek bir gelişme olarak yakından takip ediliyor.
Müzakereler nerede ve nasıl ilerliyor?
Hürmüz Boğazı çevresindeki gerginlik, İran ile ABD arasında süregelen görüşmelerin en hassas maddelerinden biri haline geldi. Tahran; Lübnan’daki ateşkesin sürdürülmesini, yurt dışındaki dondurulmuş finansal kaynaklarının serbest bırakılmasını ve petrol ihracatı için gerekli muafiyetlerin tanınmasını talep ediyor. ABD tarafı ise öncelikle uluslararası deniz ticaretinin ve seyir güvenliğinin tesis edilmesi gerektiği üzerinde duruyor.
Kapatma kararı kim tarafından açıklandı?
İran Silahlı Kuvvetleri’ne bağlı savaş yönetim birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine kapatılacağını daha önce ilan etmişti. Yapılan açıklamada; ABD’nin mevcut mutabakatlara uymaması, İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki askeri faaliyetlerini ve ateşkes ihlallerini sürdürmesi ile bölgeden çekilmemesi bu kararın ana nedenleri olarak sıralandı.
Sürecin ABD’nin taahhütlerini yerine getirmemesine karşı atılan bir başlangıç adımı olduğu vurgulanan resmi metinde şu ifadeler kullanıldı: “Saldırganlık devam ederse, düşmanı yükümlülüklerine uymaya zorlamak için daha ileri adımlar planlanacak ve atılacaktır”.
