Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik planlamasında sıkça yapılan hatalar arasında son 2520 gün kuralının göz ardı edilmesinin yer aldığını ifade etti. Erdursun, pek çok kişinin yaş ve prim gününe odaklanırken, hangi statüden emekli olunacağının emekli aylığını doğrudan etkileyebileceğini unuttuğunu vurguladı.
SON 2520 GÜN KURALI NEDEN ÖNEMLİ?
1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan bireyler için, çalışma hayatında birden fazla sigortalılık statüsünün bulunması durumunda emeklilikte son 2520 günlük fiili hizmet süresi dikkate alınıyor.
Bu kapsamda son 2520 gün içinde;
- SSK (4/A),
- Bağ-Kur (4/B),
- Emekli Sandığı (4/C)
statülerinden hangisinde daha fazla prim ödenmişse, kişi o statüden emekli edilmektedir.
Bu durum, emekliliğine kısa süre kala şirket ortağı olan, iş yeri açan veya farklı bir sigortalılık statüsüne geçen bireylerin, farkında olmadan emeklilik statülerini değiştirmesine yol açabiliyor.
EYT’LİLER İÇİN DE GEÇERLİ
Son 2520 gün kuralı, EYT kapsamı dışında kalan bireyleri de etkilemektedir.
EYT düzenlemesiyle yaş şartı kaldırılmış olsa da, hangi statüden emekli olunacağını belirleyen hizmet birleştirme kuralları değişmemiştir. Bu nedenle EYT kapsamındaki sigortalılar, son yıllardaki prim ödemeleri sonucunda beklemedikleri bir statüden emekli olabilmektedir.
PRİM ŞARTINI TAMAMLADIKTAN SONRAKİ DEĞİŞİKLİKLERE DİKKAT
Erdursun, emeklilik için gerekli şartların tamamlanmasının ardından yapılan sigortalılık değişikliklerinin risk oluşturabileceğine dikkat çekti.
Örneğin, Emekli Sandığı kapsamında 9 bin prim gününü tamamlayan bir kişi, daha sonra memuriyetten ayrılıp kendi işini kurarsa veya özel sektörde çalışmaya başlarsa ve 1260 günden fazla Bağ-Kur ya da SSK primi öderse, SGK tarafından farklı bir statüden emekli edilmesi söz konusu olabilir.
Benzer bir durum, SSK’lı çalışanlar için de geçerlidir. SSK’dan emeklilik şartlarını tamamladıktan sonra şirket ortağı olup uzun süre Bağ-Kur primi ödeyen kişiler, son 2520 gün hesabı nedeniyle Bağ-Kur statüsünden emeklilikle karşılaşabilmektedir.
DAVA HAKKI GÜNDEME GELEBİLİR
Erdursun, bazı durumlarda son 2520 gün kuralının tek başına belirleyici olmayabileceğini belirtti.
Yargı kararları ve uygulamadaki örneklere göre, kişi emeklilik için gerekli tüm şartları belirli bir statüde eksiksiz tamamlamışsa, daha sonra farklı statülerde prim ödemiş olsa bile emeklilik hakkının kazanıldığı statü üzerinden değerlendirilmesi için hukuki yolları kullanabilmektedir.
Bu nedenle, SGK’nın son 2520 gün hesabına göre verdiği kararlara karşı dava açılarak, hak kazanılan statüden emekli olma talebinde bulunulabilmektedir.
EMEKLİLİK PLANLAMASI SON YILLARA BIRAKILMAMALI
Uzmanlara göre, emeklilik planlamasının emekliliğe birkaç yıl kala yapılması, önemli riskler taşımaktadır.
Özellikle;
- Şirket ortaklığına girerken,
- Kendi adına iş yeri açarken,
- Memuriyetten ayrılırken,
- Özel sektöre geçerken,
- İsteğe bağlı sigorta öderken,
- Borçlanma yaparken
emeklilik statüsüne etkilerin mutlaka hesaplanması gerekmektedir.
Bazı durumlarda birkaç yıl ödenen Bağ-Kur primi, yıllardır planlanan emeklilik statüsünü değiştirebilirken, bazı kişiler ise emeklilik şartlarını tamamlamış olmalarına rağmen gereksiz yere prim ödemeye devam edebilmektedir.
EMEKLİLİKTE SADECE PRİM VE YAŞA BAKMAK YETMİYOR
Özgür Erdursun’a göre, özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanlar açısından son 2520 gün hesabı, emeklilik sisteminin kritik unsurlarından biri olmaya devam etmektedir.
Ancak emeklilik değerlendirmesinde yalnızca son 2520 gün hesabına değil, kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladığına, bu hakları ne zaman kazandığına ve varsa hukuki haklarına da dikkat edilmesi gerekmektedir.
Emeklilik başvurusu öncesinde yalnızca prim gününün değil, hangi statüden emekli olunacağının da kontrol edilmesi gerektiğini belirten Erdursun, doğru planlamanın emekli aylığında önemli farklar yaratabileceğini ifade etti.
Kaynak: Cumhuriyet
