Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bu ayın başında paylaştığı “Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri” 2025 bülteniyle sektördeki çarpıcı gerilemeyi gözler önüne serdi. Paylaşılan verilere göre, sinema salonlarını tercih eden izleyici sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 15 oranında azalarak 27 milyon 657 bin 591 kişiye geriledi. Yerli yapımları tercih edenlerin sayısı yüzde 18.3’lük bir kayıpla 15 milyon 96 bin 336 olurken, yabancı film izleyicisi ise yüzde 10.7 azalışla 12 milyon 561 bin 255 seviyesinde kaldı. Bu karamsar tablonun ardından AKP hükümeti harekete geçerek sinema sektörüne yönelik yeni bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan “Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yeni indirim uygulamalarını başlattı.
Sinema Biletlerinde Yeni İndirim Oranları Nasıl Olacak?
Yeni düzenleme ile birlikte bilet fiyatlarında uygulanacak indirimlerin sınırları belirlendi. Öğrenciler, halk günü seanslarına katılanlar, tanımlanan yaş grupları ve kamu meslek grupları için tam bilet üzerinden uygulanacak indirim oranı “en fazla yüzde 40” ile sınırlandırıldı. Engelli vatandaşlar, şehit yakınları ve gazilere yönelik biletlerde ise indirim oranı “yüzde 50’ye kadar” çıkabilecek. Aynı yüzde 50’lik üst sınır, sabah seansları ile kurum ve izleyicilere özel bilet türleri için de geçerli olacak. Ayrıca, dijitalleşmeyi teşvik amacıyla internet üzerinden yapılan bilet alımlarında mevcut indirimlere ek olarak yüzde 10’a varan indirimler uygulanabilecek.
Yönetmeliğin getirdiği en dikkat çekici yenilik ise “film özel bileti” kategorisi oldu. Bu kapsamda, film yapımcıları ile tüzel ya da gerçek kişiler arasında imzalanacak sözleşmeler doğrultusunda, belirli filmler için tam bilet fiyatı üzerinden yüzde 70’e varan yüksek oranlı indirimler yapılabilecek.
Tablo: Yeni Yönetmeliğe Göre Uygulanacak Maksimum İndirim Oranları
| Kategori / Uygulama | Maksimum İndirim Oranı |
|---|---|
| Öğrenci, Halk Günü, Kamu Meslek Grupları | %40 |
| Engelli, Şehit Yakını ve Gaziler | %50 |
| Sabah Seansları ve Özel Biletler | %50 |
| İnternet Alımlarına Ek İndirim | %10 |
| Film Özel Bileti (Sözleşmeye Bağlı) | %70 |
5 Soruda Sinemada Yeni Dönem: 5W1H
Neden bu düzenleme yapıldı?
TÜİK verilerine yansıyan yüzde 15’lik izleyici kaybı ve yerli film seyircisindeki yüzde 18.3’lük sert düşüş sonrası, sektördeki ekonomik tıkanıklığı aşmak ve salonları yeniden doldurmak amacıyla bu adım atıldı.
Kimler bu haklardan faydalanabilecek?
Öğrenciler, belirli yaş grupları, kamu çalışanları, engelliler, şehit yakınları ve gaziler belirlenen oranlarda indirimden yararlanırken; kurumsal anlaşmalar yoluyla “film özel bileti” alanlar daha yüksek indirimlerden faydalanabilecek.
Nasıl bir yöntem izlenecek?
Bakanlık sosyal medyada “yüzde 70 indirim” vurgusu yapsa da, indirimlerin uygulanması sinema salonu işletmecileri ile yapımcı veya dağıtımcılar arasındaki ticari sözleşmelere dayandırılacak.
Ne zaman yürürlüğe girdi?
İlgili yönetmelik değişikliği Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte resmiyet kazandı.
Nerede uygulanacak?
Türkiye genelindeki tüm sinema salonlarında ve çevrimiçi bilet satış platformlarında, yönetmelikte belirtilen şartlar dahilinde uygulanması bekleniyor.
Eleştirilerin Odağında ‘Teknik İllüzyon’ ve ‘Ticari Arabuluculuk’ İddiası
Sektör temsilcileri ve sinema eleştirmenleri ise düzenlemenin içeriğine dair ciddi şüpheler taşıyor. Sinema eleştirmeni Ümit Güçlü, düzenlemenin vatandaşın cebinden ziyade ticari bir süreci yönettiğini savunarak şu ifadeleri kullanıyor: “Satır araları dikkatle okunduğunda, indirimin sıradan sinemaseverin cebine doğrudan yansımayacağı, aksine teknik bir illüzyondan ibaret olduğu açıkça görülüyor. ‘Yüzde 70 indirim’ hakkı, gişeye giden her vatandaşa sunulan genel bir tarife değil; yeni tanımlanan ‘film özel bileti’ kategorisine sağlanan bir üst sınır. İndirim, tamamen sinema salonu ile yapımcı veya dağıtımcı arasında yapılacak ticari sözleşmelere bağlı. Yarın en yakın sinemaya gittiğinizde, vizyondaki popüler bir filme otomatik olarak yüzde 70 indirimli bilet almanız hukuken ve fiilen mümkün değil. Burada sormamız gereken asıl soru şu: Düzenleme gerçekten seyirciyi korumaya yönelik sosyal bir hamle mi, yoksa sektör içindeki kurumsal promosyonları ve toplu bilet satışlarını yasallaştıran teknik bir ticaret formülü mü?”
Güçlü, öğrenci ve halk günü indirimlerine yüzde 40 gibi bir sınır getirilmesinin mevcut hakları kısıtlayabileceğini belirterek, “Karşımızda seyirciye ucuz sinema vaat eden bir reform değil, tıkanan sinema endüstrisini kurumsal şirketlerin toplu bilet alımlarıyla fonlamayı amaçlayan ticari bir arabuluculuk metni duruyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Bir diğer sinema eleştirmeni Banu Bozdemir ise konuyu iktidarın kültür politikaları ekseninde yorumlayarak şunları söylüyor: “Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kültür politikalarının sonucu gibi geliyor. Kültür politikaları bugüne kadar ellerinde tutabildikleri bir alan değildi, şimdilerde ‘halk için sanat’ anlayışına sahip çıktıkları bir Kültür Yolu Festivali ağı yaratıyorlar. Bu düzenleme, sinema seyircisini revize etme durumu. İndirimli günlerde nispeten seyirci gidiyor, bunu genele yayma amacı var ama maddeler çok açık değil. Özel indirimli bilet ne demek, buna ulaşabilmek için ne yapmalı, maddeler kapalı. Bu indirimler hangi filmlere, devlet destekli yapımlar mı, bağımsız yapımlar mı? Pratikte görmek gerek, herkesin yararlanabileceği bir uygulama değil.”
