Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye Polonya tarafından takdim edilen en yüksek dereceli devlet onuru olan Beyaz Kartal Nişanı, iki ülke arasında İkinci Dünya Savaşı dönemine dayanan tarihsel bir kriz nedeniyle iptal edildi. Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, nişanın geri alınma gerekçesi olarak Zelenski’nin bir Ukrayna askeri birliğine Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) kahramanlarının ismini vermesini gösterdi.
Karar Ne Zaman ve Hangi Koşullarda Alındı?
Bu kritik hamle, Polonya’nın Gdansk kentinde gerçekleştirilecek olan ve Ukrayna’nın savaştan sonra yeniden inşasının tartışılacağı uluslararası konferansın hemen öncesinde geldi. Cumhurbaşkanlığı makamından yapılan resmi açıklamada Karol Nawrocki, “Ukrayna Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki bir birliğe ‘UPA Kahramanları’ adının verilmesine onay vermesi nedeniyle Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’den Beyaz Kartal Nişanı’nın geri alınmasına karar verdim” ifadelerini kullandı. Polonya lideri, bu kararın doğrudan Ukrayna halkını hedef almadığını ve Varşova’nın Kiev’e yönelik mevcut güvenlik politikalarında bir değişim yaratmayacağını da sözlerine ekledi.
Kiev Yönetimi Karara Nasıl Tepki Gösterdi?
Zelenski’nin ofisinden karara dair henüz resmi bir açıklama gelmezken, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha bu adımı “stratejik bir hata” olarak değerlendirdi. Sosyal medya platformu üzerinden bir açıklama yayımlayan Sybiha, “Polonya tarafının çözüm aramak yerine bu anlaşmazlığı kabul edilemez ve uygunsuz bir seviyeye taşımayı tercih etmesinden üzüntü duyuyoruz. Hiçbir yabancı ülkenin cumhurbaşkanı bizim tarih anlayışımızı belirleyemez” şeklinde konuştu.
Polonya Siyasetinde Görüş Ayrılıkları Neler?
Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin siyasi rakibi olan Polonya Başbakanı Donald Tusk, taraflara itidal çağrısında bulundu. Tansiyonun düşürülmesi gerektiğini belirten Tusk, “Polonya ile Ukrayna arasındaki gerilim Putin’i memnun ediyor ve müttefiklerimizi şaşırtıyor. Cephe hattı başka yerde” diyerek duygusal tepkilerden kaçınılması gerektiğini vurguladı. Öte yandan, Nobel Barış Ödülü sahibi ve eski Polonya Cumhurbaşkanı Lech Wałęsa da dikkat çeken bir adım atarak, Ukrayna bayrağı rozeti takmayı bırakacağını ve Zelenski’ye olan desteğini çektiğini duyurdu.
Tarihsel Anlaşmazlığın Arka Planında Ne Yatıyor?
Gerilimin temelinde, bazı Ukraynalılarca Sovyetler Birliği ve Nazi Almanyası’na karşı verilen bağımsızlık mücadelesinin simgesi olarak görülen Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) yer alıyor. Ancak Polonya tarafı, UPA’yı 1943-1945 yılları arasında Volhinya ve çevresinde gerçekleştirilen ve yaklaşık 100 bin Polonyalının hayatını kaybettiği katliamların sorumlusu olarak kabul ediyor. O dönemde binlerce Ukraynalı da misilleme saldırılarında yaşamını yitirmişti. Tartışmalar, Zelenski’nin geçtiğimiz Mayıs ayında bir özel kuvvetler birliğinin adını UPA’ya atıfla değiştiren kararnameyi imzalamasıyla yeniden alevlenmişti.
Beyaz Kartal Nişanı Hangi Gerekçeyle Verilmişti?
Zelenski, Beyaz Kartal Nişanı‘nı 2023 yılında dönemin Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda‘nın elinden almıştı. Nişan; Avrupa’da barış, demokrasi ve güvenliğe sağladığı katkılar ile insan haklarını savunmadaki kararlılığı nedeniyle verilmişti. Ancak Nawrocki, Mayıs ayındaki kararnamenin ardından bu ödülün geri alınmasının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmişti. Yaşanan son gelişme, iki komşu ülke arasındaki son yılların en ciddi diplomatik krizlerinden biri olarak kayda geçti.
