Amerika Birleşik Devletleri ve İran yönetimi arasında varılan mutabakatın ardından, tarafların kapsamlı bir anlaşma zemininde buluşması durumunda İran ekonomisine milyarlarca dolarlık devasa bir sermaye akışı bekleniyor. Ancak uzmanlar ve yerel kaynaklar, bu mali genişlemeden aslan payını alacak aktörün, Batılı pek çok ülke tarafından terör listesinde tutulan İran Devrim Muhafızları Ordusu olacağını öngörüyor.
Ekonomik Kaynaklar Kimin Kasasına Girecek?
Reuters’a bilgi veren üst düzey İranlı yetkililer, yaptırımların hafifletilmesiyle birlikte başlayacak olan ekonomik canlanmanın en büyük kazananının İran Devrim Muhafızları Ordusu olacağını ifade ediyor. Uzun yıllardır ağır ambargolar altında dahi petrol, inşaat, lojistik, telekomünikasyon ve deniz taşımacılığı gibi kilit sektörlerde devasa bir ticari ağ kuran yapı, yeni yatırımların merkezinde yer alıyor. Üst düzey bir yetkili, Devrim Muhafızları’nı “savaşın gerçek kazananı” olarak tanımlayarak, kurumun oluşacak fırsatları değerlendirmek için en stratejik noktada bulunduğunu belirtti.
Devrim Muhafızları Neden Bu Kadar Etkili?
Kurumun ekonomik gücü, geniş bir şirketler ağına dayanıyor. Resmi kayıtlar, Devrim Muhafızları’nın mühendislik birimi olarak bilinen Hatem el-Enbiya İnşaat Karargâhı‘nın; enerji, otomotiv, turizm ve altyapı projelerinde faaliyet gösteren yüzlerce alt şirketle doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor. İran yasalarına göre yabancı yatırımcıların yerel paydaşlarla ortaklık kurma zorunluluğu bulunuyor. Bu durum, ülkeye girmeyi planlayan uluslararası devlerin, doğrudan veya dolaylı olarak Devrim Muhafızları ile iş birliği yapmak zorunda kalabileceği anlamına geliyor. Uzmanlar, bu zorunluluğun Batılı şirketler için hem siyasi hem de hukuki riskler barındırdığının altını çiziyor.
Anlaşma Tamamlanmazsa Süreç Nasıl İlerler?
Reuters kaynaklarına göre, geniş kapsamlı bir uzlaşıya varılamasa ve yaptırımlar devam etse bile Devrim Muhafızları ekonomik nüfuzunu yitirmeyecek. Kurumun yıllar içinde geliştirdiği “yaptırımları aşma” stratejileri sayesinde dış ticaret ve petrol satışları üzerindeki kontrolünü sürdüreceği tahmin ediliyor. 1979 yılındaki devrimin ardından Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından temelleri atılan yapı, Ayetullah Ali Hamaney döneminde gücünü katlayarak artırdı. Ayrıca son dönemdeki siyasi değişimler ve Mücteba Hamaney‘in yükseliş sürecinde de kurumun etkisi daha belirgin hale geldi.
300 Milyar Dolarlık Fon Ne Zaman Erişilebilir Olacak?
Geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında imzalanan mutabakat zaptı, kısıtlama altındaki petrol ticaretine yönelik bazı muafiyetlerin yolunu açtı. Tarafların nihai bir anlaşmaya varması durumunda İran, yaklaşık 300 milyar dolarlık bir yeniden inşa fonuna erişim sağlayabilecek. Bu senaryoda kaynaklar, Devrim Muhafızları’nın ülke ekonomisindeki domine edici rolünün daha da pekişeceğini öngörüyor.
